Kuyumcu cila malzemeleri: altın parlatma ve gümüş cilası tek bir işlem değil, kabadan inceye giden bir sıradır. Her aşama bir öncekinin bıraktığı izi alır. Aşamalardan biri atlanırsa sonraki aşama o izi kapatamaz; parça parlar ama çizikler parlaklığın altından görünür.
- ‰718 ayarda cila firesi, kilo başına
- %2–4cila tozundaki altın oranı
- 18–38 m/skeçede çalışma hızı bandı
- 2800 dev/dk150 mm bezle standart motor
Aşağıda sıra ve her aşamada kullanılan malzeme var.
Cila aynı zamanda atölyenin en çok altın kaybettiği bölümdür: 18 ayarda kilo başına 7 gram. Bu kayıp kaybolmuş değildir, cila tozunun içindedir ve geri kazanılabilir. Sayfanın sonundaki fire tablosu bunun ne kadar ettiğini gösteriyor.
- 1Zımparakabadan inceye
- 2Ponzalamakıl fırça + ponza
- 3Ön cilakahve veya beyaz
- 4Son parlatmakırmızı (rouge)
- 5Ultrasonik40 kHz · 70 °C · 3–5 dk
- 6Durulamakireçsiz saf su
- 7Buhar3,5–4,5 bar
Kaba yüzey düzeltme
Döküm veya kaynak sonrası yüzeydeki fazlalık ve izler zımpara ile alınır. Tanecik inceliği kabadan ince kademeye doğru ilerler.
Ara parlatma
Yüzey düzeldikten sonra macun ve keçe ile ara parlatma yapılır. Keçenin sertliği ile macunun aşındırıcılığı birbirine uygun seçilmelidir.
Son parlatma ve pasta cila
Son aşamada yumuşak bez ve ince macun kullanılır. Altın, gümüş ve bafon için farklı macunlar tercih edilir.
- Beyaz Bilezik İçi
- Cila Bezi Normal Kalite
- Sarı Bilezik İçi Bez
- Pon Pon
- Gümüş Temizleme Bezi
- Altın Silme Bezi
- Beyaz Cila Bezi
- Cila Bezi Turuncu
- Cila Bezi Sarı Extra
- Cila Bezi Beyaz
| Renk | Aşındırıcı | Tane boyutu | Hangi metal | Aşama |
|---|---|---|---|---|
| Siyah (emery) | Emery + alümina | 40–60 µm | Çelik, paslanmaz | Kaba kesme |
| Kahve (tripoli / trablo) | Tripoli | 15–30 µm | Pirinç, bakır, altın | Ön cila |
| Beyaz | Kalsine alümina | 5–15 µm | Gümüş, beyaz altın | Ara cila |
| Yeşil | Krom oksit | 1–5 µm | Platin, paladyum | İnce cila |
| Kırmızı (rouge / roz) | Demir oksit | 0,5–2,5 µm | Sarı altın, gümüş | Son parlatma |
| Keçe çapı | 1400 dev/dk | 2800 dev/dk | 3600 dev/dk |
|---|---|---|---|
| 100 mm | 7,3 (düşük) | 14,7 (düşük) | 18,8 |
| 125 mm | 9,2 (düşük) | 18,3 | 23,6 |
| 150 mm | 11,0 (düşük) | 22,0 | 28,3 |
| 200 mm | 14,7 (düşük) | 29,3 | 37,7 |
Yüzey hızı = π × çap (mm) × devir ÷ 60000. Çalışma bandı 18–38 m/s. Türkiye’de standart 2800 dev/dk’lık cila motoru 150 mm (6 inç) bezle tam bandın içindedir; piyasa standardının 6 inç olmasının sebebi budur. 100 mm keçe aynı motorda yavaş kalır.
Yüksek devir zarar verir: sürtünme ısısı keskin kenarları aşındırır, lehimi akıtabilir ve macunun mum taşıyıcısını eritip yüzeyde yanık izi bırakır. MEGEP, 22 ayar bilezik, ince ve içi boş mamuller ile taşlı takıların tamburda cilalanmamasını söyler; bunlar cila motorunda işlenir.
Girinti ve detay bölgeleri
Zincir arası, taş yuvası ve kabartma gibi bölgelere fırça ve torba ile ulaşılır.
Parlatma sonrası temizlik
Parlatma macunu artığı yüzeyde kalırsa kaplama tutmaz ve ürün mat görünür. Ultrasonik yıkama bu artığı girintilerden de alır.
- Gümüş Temizleme Sıvısı
- Gümüş Temizleme Bezi
- Demir Temizleme Tozu
- Ultrasonik Yıkama Deterjanı
- Sıvı Deterjan
- İğne Bilye Şampuanı (suprex)
- Ultrasonik Yıkama Tozu
- Ultrasonik Yıkama Şampuanı
| Aşama | 22 ayar | 18 ayar | 14 ayar |
|---|---|---|---|
| Cila | ‰6,00 | ‰7,00 | ‰8,00 |
| Tezgâh | ‰2,00 | ‰3,00 | ‰3,50 |
| Döküm | ‰1,50 | ‰2,00 | ‰2,50 |
| Şekil verme | ‰0,80 | ‰1,00 | ‰1,20 |
| Silindir ve hadde | ‰0,60 | ‰1,00 | ‰1,30 |
| Kalem atma | ‰0,80 | ‰1,00 | ‰1,20 |
Cila, bütün aşamalar içinde en çok fire veren bölümdür — toplam atölye firesinin yaklaşık yarısı burada oluşur. 1 kilo 18 ayar işleyen bir atölye cilada 7 gram kaybeder. MEGEP modülünün kendi ifadesiyle: “Altının en çok fire verdiği bölüm, cila bölümüdür.”
Bu kayıp yok olmuş değildir: cila tozu ağırlıkça %2–4 altın içerir ve doğru yöntemle ilk ekstraksiyonda yaklaşık %90’ı geri alınır. Bu yüzden cila motoru aspirasyonlu çalışmalı, torbalar düzenli boşaltılmalı ve tezgâh temizliği vakum açıkken yapılmalıdır. Türkiye’de ramat sektörünün yaklaşık %80’i cila ramatıdır.
Sık sorulanlar
Parlattığım parçada ince çizikler kalıyor, neden?
Genellikle bir zımpara kademesi atlanmıştır. Her kademe bir öncekinin izini almalıdır; doğrudan ince macuna geçilirse kaba izler parlaklığın altında kalır.
Altın ve gümüş için aynı macun kullanılabilir mi?
Kullanılabilir ama sonuç en iyi olmaz. Gümüş daha yumuşaktır ve daha az aşındırıcı macunla çalışılır; sert macun gümüşte iz bırakır.
Keçe mi bez mi kullanmalıyım?
Keçe sert olduğu için ara aşamada ve düz yüzeylerde, bez ise yumuşak olduğu için son parlatmada ve detaylı bölgelerde kullanılır.
İlgili kategoriler
Sipariş ve teklif
Kapalıçarşı, Çemberlitaş ve Kuyumcukent şubelerimizden perakende, İkitelli deposundan toptan sevkiyat yapıyoruz. Atölyenizin çalışma şeklini anlatırsanız ihtiyacınıza uygun ürünü birlikte belirleyebiliriz.